Welke communicatievaardigheden zijn essentieel op je werk?

Welke communicatievaardigheden heb je als professional nodig? Kort gezegd: goed luisteren, doorvragen, helder formuleren, afstemmen op de ander, feedback geven en ontvangen, en assertief zijn. Je hebt ze vooral nodig op momenten die je ongetwijfeld herkent: in een overleg dat vastloopt, bij een mail die verkeerd valt of in een gesprek dat je liever uitstelt. In deze blog: zes communicatievaardigheden die je kunt trainen om beter te worden in je werk. 

Wat zijn communicatievaardigheden? 

Communicatievaardigheden zijn de vaardigheden waarmee je informatie, ideeën en gevoelens overbrengt, en begrijpt wat een ander bedoelt. Spreken en schrijven, maar ook luisteren, vragen stellen en lichaamstaal lezen: je gebruikt ze de hele dag door.  

In vacatures heet het vaak 'communicatief sterk'. In de praktijk betekent dat vooral: je zorgt dat een boodschap aankomt zoals je die bedoelt en merkt op tijd wanneer dat niet lukt. 

Waarom worden communicatievaardigheden steeds belangrijker? 

Werk wordt complexer, teams werken vaker hybride en AI neemt steeds meer schrijf- en zoekwerk over. Wat overblijft, is het menselijke deel van communicatie: begrijpen wat iemand bedoelt, lastige onderwerpen bespreekbaar maken en mensen meekrijgen. Juist daar maakt jouw vaardigheid het verschil. 

Dat zie je ook bij werkgevers terug. In het jaarlijkse recruitersonderzoek van GMAC steeg communicatie naar de eerste plek van belangrijkste vaardigheden, vanaf de derde plek een jaar eerder. Volgens het onderzoek heeft die stijging vooral te maken met de opmars van AI-tools op de werkvloer. 

Een tool formuleert in een paar seconden een nette e-mail, zonder spelling- en grammaticafouten. Maar AI merkt niet dat je collega stilvalt tijdens de vergadering en kan geen lastige gesprekken voeren over die gemiste deadline. Daarom is het menselijke aspect van communicatie nog altijd onvervangbaar. 

Zes communicatievaardigheden die je werkdag makkelijker maken 

Van alle communicatieskills zijn er een aantal die je dagelijks tegenkomt in je werk. We zetten ze hieronder op een rijtje. 

1. Actief luisteren en samenvatten 

Herken je dit? Een overleg van een uur, iedereen heeft iets gezegd, en na afloop weet niemand precies wat er is afgesproken. Meestal heeft dat te maken met hoe we luisteren. We denken al na over onze reactie terwijl de ander nog praat. Door actief te luisteren, kun je veel miscommunicaties ondervangen. 

Actief luisteren betekent dat je je aandacht bij de ander houdt en checkt of je het goed hebt begrepen. Een korte samenvatting werkt daarbij als controle: 'Als ik je goed begrijp, wil je eerst de planning rond hebben voordat we het budget bespreken?' Klopt het, dan kun je verder. Klopt het niet, dan kun je je aanpak nog eenvoudig en op tijd bijstellen. 

Probeer eens om in je volgende overleg minstens één keer samen te vatten wat een ander zegt, voordat je zelf reageert. 

2. Doorvragen 

'Kun jij even naar die presentatie kijken?' Een simpele vraag. Maar bedoelt je collega een snelle check op taalfouten of een inhoudelijk oordeel? Veel misverstanden ontstaan doordat we de eerste vraag invullen met onze eigen aannames. 

Doorvragen helpt je om de vraag achter de vraag te vinden. Open vragen werken daarbij het best: Wat wil je ermee bereiken? Wanneer is het goed genoeg? Veel professionals vinden dat lastig, omdat ze bang zijn dom over te komen. In de praktijk werkt het andersom: een goede vraag getuigt van betrokkenheid en laat zien dat je meedenkt. 

Luisteren, Samenvatten en Doorvragen vormen samen de basis van de bekende LSD-methode. Deze drie vaardigheden komen in vrijwel elk goed gesprek terug. Heb je het gevoel dat je hierin wel wat begeleiding kunt gebruiken? In de Training Effectieve Gespreksvaardigheden oefen je ermee in situaties uit je eigen werk. 

3. Helder en lezersgericht formuleren 

Een groot deel van je communicatie verloopt via mail, Teams of andere chatkanalen. Daar mis je toon, gezichtsuitdrukking en de kans om direct bij te sturen wanneer er een misverstand dreigt te ontstaan. Een kort bericht dat jij efficiënt vindt, kan bij de ontvanger kortaf overkomen. 

Het helpt om vóór het verzenden jezelf twee vragen te stellen: 

• Wat moet de lezer weten of doen?  
• Hoe komt dit over bij iemand die net uit een ander overleg komt?  

Zet de kern bovenaan en maak je vraag concreet. Twijfel je over de toon, dan is het verstandig om de telefoon te pakken. Wil je jouw schriftelijke communicatievaardigheden verbeteren? Tijdens de Training Zakelijk Schrijven in één dag leer je jouw zakelijke teksten helder en bondig te formuleren. 

4. Afstemmen en beïnvloeden 

Je hebt een goed idee, je argumenten kloppen en toch krijg je niemand mee. Dat is frustrerend. Vaak sluit je verhaal dan nog onvoldoende aan bij wat de ander belangrijk vindt. Een argument dat jou overtuigt, hoeft de ander nog niet te raken. 

Het helpt om je startpunt te veranderen: wat vindt de ánder belangrijk en waar maakt diegene zich zorgen over? Een collega die vooral zekerheid zoekt, krijg je mee met een doordacht plan, inclusief wat je doet als het tegenvalt. Wil je hier meer over weten? Lees dan onze blog over het verschil tussen overtuigen en beïnvloeden. 

5. Feedback geven en ontvangen 

Feedback geven voelt voor veel mensen ongemakkelijk. Je wilt eerlijk zijn, maar de relatie niet beschadigen. Het gevolg: je wacht te lang of je verpakt je boodschap zo voorzichtig dat die niet meer aankomt. 

Feedback werkt beter als je beschrijft wat je ziet, in plaats van een oordeel te geven. 'Je was te laat' roept verdediging op. 'Je kwam vanochtend twintig minuten later binnen waardoor we de start moesten verschuiven' opent een gesprek. Krijg je zelf feedback? Vraag dan eerst door voordat je reageert. Meer tips? Lees onze blog ‘5 tips voor goede feedback geven’.  

Wil je liever gericht aan de slag? In de praktijkgerichte Training Feedback Geven en Ontvangen in één dag oefen je in verschillende praktijksituaties met het geven én ontvangen van feedback. 

6. Assertief communiceren 

Misschien herken je het: je zegt 'ja' tegen een extra klus terwijl je agenda al vol zit. Of je laat een opmerking in een vergadering passeren en ergert je er de rest van de dag aan. Dat overkomt iedereen weleens. 

Assertief communiceren betekent dat je duidelijk zegt wat je denkt, voelt en wilt, met respect voor de ander. Dat is iets anders dan hard of bot zijn. Een goede eerste stap is jezelf tijd geven: 'Ik kom hier vanmiddag op terug' maakt ruimte voor een weloverwogen antwoord. In de Training Assertief op het Werk oefen je hiermee. 

Hoe verbeter je je communicatievaardigheden? 

Je verbetert je communicatievaardigheden door te oefenen in je dagelijkse werk, feedback te vragen op je gedrag en je te richten op één vaardigheid tegelijk. Je hoeft geen geboren prater te zijn. Het zijn vaardigheden, en vaardigheden kun je trainen. 

Concreet kun je zo beginnen: 

1. Kies één moment: Welk werkmoment uit het overzicht bovenaan de pagina herken je het meest? Begin daar. 
2. Oefen klein: Neem je voor om deze week in twee gesprekken bewust samen te vatten of door te vragen. 
3. Vraag om feedback: Vraag een collega die je vertrouwt wat hem of haar opvalt aan hoe je communiceert. 
4. Kijk terug: Wat werkte en wat ging anders dan je verwachtte? Door een paar minuten te reflecteren na een lastig gesprek leer je van je eigen ervaringen. 

Merk je dat je steeds tegen hetzelfde patroon aanloopt? Dan helpt het om onder begeleiding te oefenen, met directe feedback van een trainer en andere deelnemers. Bekijk ons trainingsaanbod en ontdek welke training bij jou past. 

Morgen al een beter gesprek voeren? 

Communiceren leer je vooral door te doen. In onze trainingen Effectief Communiceren werk je aan de situaties die jij lastig vindt, met een trainer die met je meekijkt. Twijfel je nog welke training bij jouw situatie past? Neem contact op met een van onze opleidingsadviseurs voor een vrijblijvend adviesgesprek. We denken graag met je mee. 

Veelgestelde vragen 

Hoe weet ik welke communicatietraining bij mij past?

Dat hangt af van waar je nu tegenaan loopt en met welke vaardigheid je wilt starten. Wil je de algemene basis stevig neerzetten, dan is de Basistraining Communicatie een logische start. Voer je al veel gesprekken, maar wil je meer structuur en regie? Kijk dan naar de tweedaagse Training Effectieve Gespreksvaardigheden.  

Wil je wel graag een training volgen, maar heb je weinig tijd? Dan is de training Effectief Communiceren in één dag of Training Feedback Geven en Ontvangen in één dag een goede keuze. 

Hoe ziet een communicatietraining bij Boertien Vergouwen Overduin eruit? 

Al onze trainingen zijn praktijkgericht. Dit betekent dat je niet de hele dag aan het luisteren bent, maar direct de lesstof toepast op situaties die je in je eigen werk tegenkomt.  

Voordat je start, vul je een intake in waarin je aangeeft waar je tegenaan loopt en wat je leerdoelen zijn. De trainer verwerkt de leervragen in het lesprogramma. Tijdens de training oefen je in een kleine groep met cases uit jouw eigen werk en dat van je mededeelnemers.  

Kun je beter leren communiceren als je introvert bent? 

Zeker. Goed communiceren draait minder om veel praten dan je misschien denkt. Rustige mensen luisteren vaak scherper en stellen betere vragen. Dat zijn kwaliteiten die je bewust kunt inzetten, bijvoorbeeld in een overleg waar nu de luidste stem de doorslag geeft. Wil je je daar verder in verdiepen? Kijk dan eens naar de Training De Kracht van de Introvert.